دانستنی‌های جالب و خواندنی درباره قهوه
پشت فنجان قهوه‌ای که هر روز می‌نوشیم، مجموعه‌ای از داستان‌ها، اتفاق‌های تاریخی و نکته‌های علمی پنهان شده است. این نوشیدنی حتی در ماجرای پیدایش نخستین وب‌کم و سفر ورزشکاران به المپیک هم نقش داشته است! در ادامه، با دانستنی‌هایی آشنا می‌شوید که نگاهتان را به قهوه تغییر می‌دهند.
دانستنی های قهوه
۱. داستان کشف قهوه با چند بز پرجنب‌وجوش شروع میشود
یکی از مشهورترین افسانه‌های قهوه، درباره چوپانی است که متوجه رفتار متفاوت بزهایش پس از خوردن میوه‌های یک گیاه شد. حیوان‌ها جنب‌وجوش بیشتری داشتند و همین موضوع، چوپان را به امتحان کردن آن میوه‌ها ترغیب کرد. این روایت، داستانی جذاب درباره کشف قهوه است؛ اما نباید آن را سندی قطعی برای زمان و چگونگی کشف این نوشیدنی دانست. برای مطالعه بیشتر در این باره؛ مقاله تاریخچه قهوه را از دست ندهید.
۲. دانه قهوه در حقیقت بذر یک میوه است
آنچه داخل آسیاب می‌ریزیم، بذر میوه گیاه قهوه است. این میوه را به دلیل ظاهرش «گیلاس قهوه» می‌نامند. پس از برداشت، بخش‌های اطراف بذر طی فرایند فرآوری جدا می‌شوند و دانه‌ها برای مراحل بعدی، از جمله خشک‌کردن و برشته‌کاری، آماده می‌شوند. جهت آشنایی بیشتر با گیاه قهوه؛ بر روی لینک کلیک کنید.
۳. یک قوری قهوه در پیدایش نخستین وب‌کم نقش داشت
در سال ۱۹۹۱، پژوهشگران دانشگاه کمبریج برای اینکه بیهوده سراغ قوری خالی قهوه نروند، دوربینی را رو به آن قرار دادند. تصویر قوری روی شبکه داخلی قابل مشاهده بود و افراد می‌توانستند از پشت میز، وضعیت قهوه را بررسی کنند. این ایده ساده بعدها به یکی از نخستین و مشهورترین نمونه‌های وب‌کم تبدیل شد.
۴. بتهوون برای قهوه‌اش حساب‌وکتاب ویژه‌ای داشت
در روایت‌های مربوط به عادت‌های بتهوون آمده است که برای تهیه هر فنجان، دقیقاً ۶۰ دانه قهوه می‌شمرد. تصور آهنگ‌سازی که پیش از نوشیدن قهوه، دانه‌ها را یکی‌یکی جدا می‌کند، نشان می‌دهد علاقه به این نوشیدنی گاهی با چه عادت‌های خاصی همراه میشود.
۵. سهم بزرگی از قهوه جهان از برزیل می‌آید
برزیل در صنعت قهوه جایگاه بزرگی دارد. بر اساس داده‌های وزارت کشاورزی آمریکا برای سال زراعی ۲۰۲۵/۲۰۲۶، سهم این کشور از تولید جهانی حدود ۳۵ درصد است؛ یعنی تقریباً یک‌سوم قهوه دنیا. به همین دلیل، تغییرات برداشت در برزیل برای بازار جهانی قهوه اهمیت زیادی دارد.
۶. قهوه با سفر المپیکی ورزشکاران برزیل در سال 1932 گره خورده است
در دوران بحران اقتصادی، تأمین هزینه حضور در المپیک برای برزیل آسان نبود. کاروان این کشور برای شرکت در المپیک ۱۹۳۲ لس‌آنجلس با کشتی‌ای سفر کرد که محموله قهوه نیز همراه داشت. هدف این بود که فروش قهوه به تأمین هزینه‌های سفر کمک کند.
۷. در بعضی روایت‌ها، قهوه پیش از نوشیده شدن خورده می‌شد
در روایت‌های تاریخی مربوط به شرق آفریقا، از ترکیب میوه کوبیده‌شده قهوه با چربی حیوانی صحبت شده است. چنین ترکیبی به‌عنوان خوراک مصرف می‌شد. البته جزئیات و قدمت این شیوه را نباید با قطعیت به تمام جوامع یا تاریخ قهوه تعمیم داد.
۸. عربیکا و روبوستا تمام دنیای قهوه نیستند
بیشتر قهوه‌ای که در بازار می‌بینیم از عربیکا و روبوستا تهیه میشود، اما گیاه قهوه به این دو محدود نیست. این‌ها دو گونه اصلی در تجارت قهوه‌اند؛ بنابراین جمله «فقط دو نوع قهوه وجود دارد» تصویر کاملی از تنوع این گیاه ارائه نمی‌دهد. پیشنهاد میشود مقاله تفاوت قهوه عربیکا و ربوستا را مطالعه نمایید.
۹. قهوه بدون کافئین هم کمی کافئین دارد
عبارت «بدون کافئین» ممکن است این تصور را ایجاد کند که تمام کافئین از قهوه حذف شده است. در واقع، معمولاً مقدار کمی از آن باقی می‌ماند. سازمان غذا و داروی آمریکا می‌گوید یک فنجان حدوداً ۲۴۰ میلی‌لیتری قهوه بدون کافئین معمولاً بین ۲ تا ۱۵ میلی‌گرم کافئین دارد.
۱۰. کافئین جداشده از قهوه می‌تواند دوباره استفاده شود
فرایند تولید قهوه بدون کافئین فقط به تهیه یک نوشیدنی کم‌کافئین ختم نمی‌شود. کافئین استخراج‌شده، پس از تصفیه و رعایت الزامات مصرف، می‌تواند در صنایع دیگر، از جمله تولید برخی نوشیدنی‌ها و محصولات دارویی، کاربرد داشته باشد.
۱۱. قهوه مازاد برزیل در شکل‌گیری نسکافه نقش داشت
داستان نسکافه به تلاش برای استفاده بهتر از ذخایر قهوه برزیل بازمی‌گردد. در سال ۱۹۲۹، مسئله حفظ و استفاده از قهوه مازاد با نستله مطرح شد. سال‌ها تحقیق پس از آن، به عرضه نسکافه در سال ۱۹۳۸ انجامید؛ محصولی که در فراگیر شدن قهوه فوری نقش مهمی داشت.
۱۲. کوپی لواک؛ قهوه‌ای گران‌قیمت با روش تولید عجیب
کوپی لواک در کنار قهوه فیل، از گران‌ترین قهوه‌های جهان به شمار می‌رود و روش تولید متفاوتی دارد. برای تولید آن، حیوانی به نام زباد نخلی میوه قهوه را می‌خورد. دانه‌های قهوه پس از عبور از دستگاه گوارش و دفع شدن، جمع‌آوری و به‌دقت پاک‌سازی می‌شوند؛ سپس برای فرآوری و برشته‌کاری آماده می‌شوند. این شیوه غیرمعمول، کوپی لواک را به یکی از بحث‌برانگیزترین قهوه‌های دنیا تبدیل کرده است.
۱۳. یک فنجان قهوه با ظرفیت بیش از ۲۶ هزار لیتر ساخته شده است
در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۲، در مکزیک فنجانی با ۲۶٬۹۳۹٫۲۲ لیتر قهوه تهیه شد که در گینس ثبت شده است. برای این رکورد از ۳۰۰ کیلوگرم قهوه استفاده شد. چنین حجمی بیشتر یادآور یک مخزن بزرگ است تا فنجانی که روی میز صبحانه می‌گذاریم!
۱۴. ارتباط قهوه با سلامت، موضوع پژوهش‌های فراوان است
در برخی پژوهش‌ها، مصرف قهوه با احتمال کمتر ابتلا به بعضی بیماری‌ها، از جمله دیابت نوع دو و برخی بیماری‌های کبدی، همراه بوده است. اما مشاهده این ارتباط به معنی اثبات اثر پیشگیرانه یا درمانی قهوه نیست؛ سبک زندگی و عوامل دیگر هم می‌توانند در نتایج نقش داشته باشند. بنابراین، قهوه را نباید جایگزین درمان یا راهکاری قطعی برای پیشگیری از بیماری معرفی کرد.
۱۵. تعداد فنجان‌ها به‌تنهایی میزان کافئین مصرفی را نشان نمی‌دهد
دو فنجان هم‌اندازه ممکن است مقدار کافئین متفاوتی داشته باشند. نوع قهوه، مقدار مصرفی و روش تهیه بر این موضوع اثر می‌گذارند. حساسیت افراد هم یکسان نیست؛ مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند باعث تپش قلب، اضطراب و اختلال خواب شود. به همین دلیل، تعیین یک تعداد فنجان ثابت به‌عنوان مرز خطر برای همه افراد درست نیست.
16. کشورهای شمال اروپا از پرمصرف‌ترین قهوه‌نوش‌های جهان‌اند
شاید با شنیدن نام قهوه، ابتدا به یاد ایتالیا بیفتید؛ اما از نظر مصرف قهوه به‌ازای هر نفر، کشورهای شمال اروپا جایگاه ویژه‌ای دارند. فنلاند در بسیاری از رتبه‌بندی‌ها صدرنشین است و نروژ، ایسلند، دانمارک و سوئد نیز در میان کشورهای دارای بیشترین مصرف سرانه قهوه در جهان قرار می‌گیرند. در این کشورها، قهوه همراه همیشگی استراحت‌های کاری، دیدارهای دوستانه و پذیرایی از مهمان است. البته ترتیب دقیق کشورهای دارای بیشترین مصرف قهوه با توجه به سال و روش محاسبه آمار تغییر می‌کند.
